In Memoriam Catharina Halkes

een portret vanuit de vrouw- en geloofbeweging en de feministische theologie

Catharina Halkes, Tine Halkes, of gewoon Tine. Voor velen een naam, een vrouw, een leven. En wat voor een vrouw en wat voor een leven. Jarenlang onvermoeibaar voortrekster op het terrein van vrouwen en kerk en feministische theologie. Via -onder meer- het voorzitterschap van het Bredase Katholiek Vrouwengilde, het Katholiek Vrouwendispuut en de nodige Werkgroepen Vrouw en Kerk, al dan niet in oecumenisch en internationaal verband, bracht ze haar inzichten over de zo noodzakelijke en hoognodige veranderingen in de kerken naar voren, gevraagd en vermoedelijk vooral ook ongevraagd. Al in 1964 verscheen hierover haar ‘Storm na de stilte’, over de plaats van de vrouw in de kerk. Geleidelijk aan werd haar duidelijk dat niet enkel de kerken, maar ook de theologie fundamenteel diende te veranderen.

In 1974 introduceerde ze – toen zelf al boven de 50 – feministische theologie binnen de academische wereld in Nederland. Ze maakte van de uitbouw van dit vakgebied zowel aan de Nijmeegse faculteit als nationaal en internationaal haar verdere levenswerk. Deze inspanningen werden beloond en bekroond met een eredoctoraat van Yale, en uiteindelijk ook met haar benoeming op de leerstoel Feminisme en Christendom in 1983. Ze stond, in 1976 met Fokkelien van Dijk aan de wieg van het huidige IWFT Expertisenetwerk Gender en Religie; ze was mede-oprichtster van het Oecumenisch Forum van Europese Christen Vrouwen; was betrokken bij de oprichting van de European Society for Women in Theological Research. Ze gaf colleges, ontelbaar veel lezingen in binnen- en buitenland, schreef artikelen en boeken en was netwerkster pur sang, lang voordat het woord bestond. En dat alles in Tine’s geheel eigen stijl, met de haar geheel eigen waardigheid.

Haar emeritaat in 1986 was eigenlijk te vroeg, zo op het hoogtepunt van haar feministisch-theologische carrière. Maar ook daarna bleef Tine betrokken en actief. Ze bleef lezingen geven, publiceren en haar uitgebreide netwerk zeer intensief onderhouden.

Emancipatie was haar drijfveer, gerechtigheid het doel en haar basis werd gevormd door een over de jaren heen transformerend, maar desalniettemin onwankelbaar Godsgeloof. Tomeloze energie, humor, hartelijke betrokkenheid, warmte en trouw, intelligent, creatief, vastberaden en doortastend, zo kenden we haar.