Kerkmoeder Catharina Halkes tegenover kerkvader Karol Józef Wojtyla

Wat had ik de woensdag begraven 90 jarige Catharina Halkes graag zien praten met de vandaag zalig verklaarde paus Johannes Paulus II.  Halkes wilde de paus toespreken bij zijn bezoek aan Nederland in 1985. Ik vermoed dat ze de paus uit zou nodigen om traditionele paden te verlaten en zich avontuurlijk met haar op weg te begeven naar een kerk waar vrouwen en mannen gelijk zijn, waar vrouwen priester kunnen zijn. Catharina Halkes en Karol Józef Wojtyła zijn allebei in 1920 geboren. Halkes bracht het tot feministisch kerkmoeder en Wojtyla tot paus Johannes Paulus II. Ik vermoed dat deze moderne kerkmoeder Catharina de paus veel had kunnen leren. 

Die uitgestoken hand is geweigerd. Van kardinaal Simonis mocht Catharina Halkes alleen  het woord voeren als naast haar ook een traditionele vrouwenstem zou klinken. Daar bedankte Halkes voor. Dat alles leidde tot een manifestatie op het Malieveld op 8 mei 1985 vlak voor het pausbezoek. Daar verwoordden Tine Halkes, Edward Schillebeeckx en Michel van der Plas het andere gezicht van de kerk voor 12000 katholieken. De 8 meibeweging werd geboren.

Vandaag kleurt Rome paars bij de zaligverklaring van paus Johannes Paulus II en gedenken velen in Nederland Catharina Halkes. Ze heeft vlak voor de zaligverklaring van haar jaargenoot de geest gegeven. Ook de 8 mei beweging is niet meer. De Rooms Katholieke Kerk heeft in haar geschiedenis vele kritische bewegingen gekend, een plek gegeven of met succes genegeerd. De wetenschap dat kritische bewegingen vaak ‘één generatie bewegingen’ zijn en dat de leiders van die bewegingen vanzelf doodgaan doet wonderen. Zo worden profeten en profetessen succesvol doodgezwegen. 

De patroonheilige van Catharina Halkes is Catharina van Siena. In deze mystica uit de 14 e eeuw herkent Halkes haar eigen zoektocht naar God. Zij ziet de  passie van deze vrouw voor een kerk die leeft vanuit een heilig vuur. Vanuit die passie durft ze paus Gregorius te schrijven: ‘wees geen angstige zuigeling, maar wees toch een man!’. Catharina van Siena is niet bang. Dat geldt ook voor Catharina Halkes, de grondlegster van de feministische theologie in Nederland.

Ik vind het zonde dat kardinaal Simonis en Paus Johannes  Paulus II de aanraking met het heilig vuur van Catharina Halkes niet hebben aangedurfd. Zoveel charisma kun je niet ongestraft ontkennen. Daarom hoop ik dat er vandaag tussen al het paars ook enig schaamrood in Rome te zien zal zijn.

Bram Grandia

Uitgesproken in het IKON-radioprogramma De andere wereld op zondagopchtend 1 mei 2011.